Posts

Showing posts from September, 2025

हिंदू धर्मातील सामान्य संस्कार आणि आचार - भाग 2

Image
   संस्कार   प्रा. कश्मिरा दळी             सहाय्यक प्राध्यापिका ,  भारतरत्न    डॉ. पां.वा. काणे           संस्कृत अध्ययन केंद्र ,  रत्नागिरी उपकेंद्र क.का.सं.वि. रामटेक   प्रत्येक धर्मामध्ये आपल्या अनुयायांसाठी काही संस्कार व आचार विहित केलेले असतात . संस्कार हा शब्द साधारणपणे पुढील अर्थांनी वापरला जातो ( १ ) जीवावरील आवरण (कोश) शुद्ध करण्यात आणि विजय प्राप्त करवून देण्यात   मदत करणे ; ( २ ) त्याच्या सहाय्यासाठी उच्च बुद्धिमत्ता असलेल्या जसे की देव आणि ऋषींना त्याच्या पर्यंत पोहोचवणे ; ( ३ ) त्याच्या सभोवतालचे वातावरण सुधारण्यासाठी आणि त्यामुळे त्याला मानसिक स्थैर्य आणि एकाग्रता साधण्यास सौकर्य प्राप्त करवून देणे.   या उद्देशासाठी भौतिक वस्तू , मुद्रा , आसने आणि शब्द यांचा वापर केला जातो , इच्छित परिणाम साध्य करण्यासाठी काळजीपूर्वक सुव्यवस्थित अशी यांची मांडणी केली जाते. विनियोग केल्या जाणाऱ्या वस्तू या त्यांच्या उत्तम आकर्षण शक्तीसाठी निवडलेल्या असतात , जसे की एखाद्या विशिष्...